تالار افتخارات ورزش ايران

[emertat]

غلامرضا تختي

هفدهم دی ماه سالروز درگذشت اوست. اسطوره بزرگ ورزش ایران، قهرمانی که نامش بر بیشتر ورزشگاه های این کشور نقش بسته، قهرمانی که بیش از دیگران برایش مطلب نوشته اند، از او یاد کرده اند و یادش را گرامی داشته اند. غلامرضا تختی که پیشوند جهان پهلوان با نامش عجین است و جز او هیچ قهرمانی در ذهن مردم شایسته این عنوان نیست.
در دورانی که ورزش ایران نخستین حضورهای بین المللی خود را تجربه می کرد و قهرمانان، آدم های معمولی بودند که بی تکبر در بین مردم می زیستند، روزگاری که تلویزیون نبود و رادیو تنها صدای آگاهی بخش مردم کوچه و بازار و روزنامه های رنگارنگ ورزشی بر روی هیچ دکه ای پیدا نمی شدند، نام های بزرگی در ورزش ایران سربرآوردند که تنها دلخوشی ایرانیان بودند. قهرمانانی که موفقیت هایشان تنها عامل برانگیخته شدن غرور مردم تهی دست و محروم آن زمان بود.
تختی در دهه سی ظهور کرد و از اولین حضور جهانی کشتی ایران صاحب دوبنده تیم ملی شد و بر سکوی جهانی ایستاد. او سال ها ریاضت کشید، تحقیر شد، بوی چرم تشک جزیی از بوی تنش گردید تا روزی در ملبورن بر سکوی نخست المپیک بایستد، بالاتر از قهرمانان روس و آمریکایی و مردم کشورش افتخار کنند که یکی از ایشان بالاتر از نمایندگان ابرقدرت های استعمارگر قرار گرفته و قهرمانشان غرور از دست رفته ای را به آنان بازگردانده است که سالها حسرتش را می کشیدند. او مدال های زیادی از مسابقات جهانی و المپیک دریافت کرد ولی هربار که افتخاری بر افتخاراتش افزود، تنها بار مسئولیت را بردوشش بیشتر حس کرد، نه مغرور شد، نه بر انتظاراتش از آن ها که دوستش می داشتند افزوده شد. او سال ها به عشق مردمی که دوستش داشتند و او به ایشان خالصانه عشق می ورزید، تمرین کرد و افتخار آفرید که اگر چنین نبود آبروی پانزده ساله اش در کشتی جهان را به خاطر کسب شادی بیشتر برای مردم به زیر پا نمی نهاد و در سی و شش سالگی در مسابقات جهانی شرکت نمی کرد.
از او گفتن و از او نوشتن پایانی نخواهد داشت، چراکه او جوانمردی را با افتخار درهم آمیخت تا پوریای ولی زمان خود باشد، تا جهان پهلوان لقب گیرد و یگانه قهرمان جاوید در ذهن و دل مردم سرزمینش باقی بماند.

سال نگار زندگی جهان پهلوان غلامرضا تختی


تولد در تهران (محله خانی آباد)؛ پدر: رجب، مادر: صغری؛ 1309 (5 شهریور)
صدور شناسنامه شماره 500 برای او از حوزه 5 تهران؛ 1309 (6 شهریور)
تحصیل ابتدایی در دبستان حکیم نظامی تهران؛ 1321 - 1315
تحصیل دوره متوسطه اول در دبیرستان منوچهری تهران؛ 1324 - 1321
ترک تحصیل به دنبال گذراندن دوره اول متوسطه؛ 1324
آغاز تمرین کشتی؛ 1325
اعزام به خدمت سربازی؛ 1327
استخدام در اداره راه آهن دولتی؛ 1327 (25 مهر)
شرکت درمسابقه جام فرانسه در وزن پنجم؛ 1328
عزیمت به مسجد سلیمان و اشتغال در شعبه شرکت نفت؛ 1329
عضویت در باشگاه پولاد؛ 1329
شرکت در مسابقه های کشتی پهلوانی تهران؛ 1329
شرکت در مسابقه های کشتی ایران و کسب مقام قهرمانی؛ 1329
عضویت در تیم ملی کشتی ایران؛ 1345 - 1330
نپذیرفتن پیشنهادهای کلان مؤسسه های تبلیغاتی برای شرکت در آگهی های بازرگانی؛ 1345 - 1330
نگارش مقاله ها، کتابها، سرودن شعر، ساخت فیلم، چاپ تصویر و ... به منظور تجلیل از خصائل انسانی و پهلوانی 1330 - ...
شرکت در مسابقه های جهانی کشتی آزاد در هلسینکی (فنلاند) و کسب مدال نقره؛ 1330 (1951م)
جانبداری و حمایت از نهضت ملی ایران و تشکیل کمیته ورزشکاران در منزل وی؛ 1330
شرکت در مسابقه های جهانی و توکیو (ژاپن) و کسب عنوان چهارم؛ 1331 (1952م)
برگزیدن وی به عنوان «بهترین ورزشکار سال ایران»؛ 1334
شرکت در مسابقه های المپیک ملبورن (استرالیا) و کسب مدال طلا و برگزیدن وی به عنوان «ستاره مسابقات»؛ 1335 (1956م)
گرفتن بازوبند پهلوانی ایران و «امتیاز ضرب و زنگ»؛ 1335
شرکت در مسابقه های جهانی استانبول (ترکیه)؛ 1336 (1957م)
گرفتن بازوبند پهلوانی ایران و «امتیاز ضرب و زنگ»؛ 1336
گرفتن بازوبند پهلوانی ایران و «امتیاز ضرب و زنگ»؛ 1337
شرکت در مسابقه های جهانی صوفیه (بلغارستان) و کسب مدال نقره؛ برگزیدن وی به عنوان «ستاره مسابقات»؛ 1337 (1958م)
شرکت در مسابقه های آسیایی توکیو (ژاپن) و کسب مدال طلا؛ 1337
درگذشت پدر؛ 1337
شرکت در مسابقه های جهانی تهران (ایران) و کسب مدال طلا؛ 1338 (1959م)
سفر به آلمان به دعوت دانشجویان ایرانی مقیم آن کشور؛ 1338
سفر به انگلستان؛ 1338
شرکت در مسابقه های المپیک رم (ایتالیا) و کسب مدال نقره؛ 1339 (1960م)
انتقال به سازمان برنامه؛ 1339
شرکت در مسابقه های کشتی دوستانه در ترکیه و بلغارستان به عنوان عضو تیم ملی ایران و برگزیده شدن وی به عنوان «ستاره مسابقات»؛ 1339
سفر به شوروی به همراه تیم ملی کشتی ایران؛ 1340 (1961م)
شرکت در جشن دانشجویان دانشگاه تهران که به افتخار وی ترتیب داده بودند؛ 1340
شرکت در مسابقه های جهانی یوکوهاما (ژاپن) و کسب مدال طلا؛ 1340
اعتصاب وی و سایر کشتی گیران تیم ملی و امتناع آنان از شرکت در مسابقه ها تا برآورده شدن خواسته های چهارگانه شان؛ 1340
آغاز همکاری با گروه های ملی مذهبی؛ 1340
شرکت در جشن کوهنوردان در «تالار فرهنگ» تهران و استقبال مردمی از او که به دنبال آن غلامرضا پهلوی تالار را ترک کرد؛ 1340
اختار ساواک به کشتی گیران مبنی بر اینکه با وی تمرین نکنند؛ 1340
ممانعت حکومتیان از ورود وی به ورزشگاهها؛ 1340
سفر به آلمان برای شرکت در کنفرانس راه آهنهای جهان به عنوان عضویت هیئت رئیسه شورای ورزش راه آهن ایران؛ 1340
شرکت در مسابقه های جهانی تولیدو (آمریکا) و کسب مدال نقره؛ 1341 (1962م)
اعلام وداع با کشتی؛ 1341
پیشنهاد شهرداری تهران به وی و امتناع از قبول این سمت؛ 1341
قبول مشاورت عالی فدراسیون کشتی؛ 1341
جمع آوری و رساندن اعانات مردم به زلزله زدگان بوئین زهرا؛ 1341
شرکت در کنگره جبهه ملی ایران و انتخاب وی به عنوان عضو شورای مرکزی جبهه ملی با کسب یکصد رأی؛ 1341
قطع حقوق ماهانه سازمان برنامه و فدراسیون کشتی؛ 1341
ممنوع الخروج شدن از ایران و ممانعت از سفر وی به آلمان؛ 1342
حضور وی در دانشگاه تهران به دعوت دانشجویان و سخنرانی او؛ 1342
شرکت در جام کیهان مشهد به عنوان «میهان ویژه»؛ 1342
انتخاب وی به عنوان «مرد سال ورزش ایران» از سوی مجله کیهان ورزشی به رغم مخالفت سردمداران رژیم؛ 1342
اعلام نامزدی وی برای انتخاب انجمن شهر تهران بدون اطلاعش، و تکذیب نامزدی انتخابات به وسیله او؛ 1342
گسترش فعالیتهای سیاسی و شرکت در جلسات مخفی نیروهای ملی مذهبی و گزارشهای مأموران ساواک در این زمینه؛ 1342
درخواست فدراسیون کشتی - بنابر توصیه سردمداران رژیم - از وی برای نوشتنن تنفر نامه از احزاب سیاسی و وعده تجلیل از او و امتناع وی از این امر؛ 1342
پاسخ به پیامهای مردم وپذیرفتن دعوت فدراسیون کشتی برای بازگشت به صحنه ورزش؛ 1343 (1964م)
شرکت در مسابقه های المپیک توکیو (ژاپن) و کسب عنوان چهارم؛ 1343
شرکت در کنفرانس راه آهنهای جهان در لایپزیک (آلمان)؛ 1344
شرکت در مسابقه های جهانی در تولیدو (آمریکا)؛ 1345 (1966م)
شرکت در مسابقه های دوستانه کشتی ایران در انگلستان و درخواست دانشجویان ایرانی برای پناهنده شدن و نپذیرفتن وی؛ 1345
پیشنهاد سرپرستی فدراسیون کشتی و نپذیرفتن وی؛ 1345
پیمان عقد با دوشیزه شهلا توکلی؛ 1345 (2 آبان)
ازدواج با دوشیزه شهلا توکلی؛ 1345 (30 بهمن)
تولد فرزندش بابک؛ 1346 (11 شهریور)
اقامت در هتل آتلانتیک تهران؛ 1346 (15 دی)
امضای وصیت نامه در دفترخانه اسناد رسمی شماره 202 تحت شماره 3428 و تعیین مهندس کاظم حسیبی به عنوان قیم فرزندش؛ 1346 (16 دی)
ترک دنیا؛ 1346 (17 دی)
شکستن در اتاق محل اقامتش در هتل؛ 1346 (18 دی)
انتقال به پزشکی قانونی و اجتماع انبوه مردم در اطراف پارک شهر تهران؛ 1346 (18 دی)
آرمیدن در ابن باویه، 1346 (18 دی)

مــوضوع پــست: تالار افتخارات ورزش ايران, ارسـال کـننده: emertat, انـــجمن: تالار های نیک صالحی

[emertat]

محمود نامجو

زندگی نامه
نابغه وزنه برداری ایران و جهان، در سال 1297 در تکیه مستوفی رشت دیده به جهان گشود. پدرش تقی خان، فردی علاقمند به ورزش بود که در رشت کارگاه سیگارسازی و جعبه سازی داشت. محمود نامجو در دوران نوجوانی، به همراه جمعی از دوستانش گروه آکروباتی راه اندازی کردند که در شهرهای مختلف به اجرای نمایش می پرداختند. بدن ورزیده او و انعطاف فوق العاده اش باعث شد خیلی زود جذب ورزش باستانی شود. او فنون اولیه ورزش را در گود زورخانه آموخت و قبل از هفده سالگی در این رشته که درآمیخته با فرهنگ اصیل ایران زمین بود، چنان تبحر یافت که بسیاری از پهلوانان آن زمان تهران به وی احترام می گذاشتند.
در سال 1316، در کلوپ ورزشی استاد میرمهدی ورزنده نام نویسی کرد و به تمرین شمشیربازی و ژیمناستیک پرداخت. ورزش وزنه برداری در آن سال ها بسیار ناشناخته بود و تنها عده قلیلی با امکانات بسیار محدود به این ورزش می پرداختند. جمعی از ایشان ازجمله عبدالله نادری در کلوپ ورزنده تمرین می کردند. نامجو در آن جا با وزنه برداری آشنا شد و به علت قدرت بدنی فوق العاده اش خیلی زود جذب این رشته ورزشی گردید و در سال 1319 در مسابقات وزنه برداری قهرمانی کشور، در دسته پروزن با ثبت رکورد 250 کیلوگرم قهرمان شد و 5/32 رکورد ایران را که متعلق به هفت صندوقها بود، شکست.

فدراسیون وزنه برداری ایران به همت عبدالله نادری و امانوئل پادگورنی در سال 1318 تأسیس شد ولی به علت وقوع جنگ جهانی دوم تا سال 1946 برای عضویت در فدراسیون جهانی منتظر ماند. در طی این سال ها نامجو در رقابت های پروزن و سپس خروس وزن بی رقیب بود و رکوردهای فوق العاده ای از خود برجای می نهاد. با تلاش فدراسیون و وزنه برداران شاخص آن دوران، تیم ملی وزنه برداری برای نخستین بار در سال 1947 برای حضور در مسابقات اروپایی فنلاند عازم سفری برون مرزی شد ولی به علت امکانات بسیار کم و عدم آشنایی به شرایط بین المللی، این تیم دیر به فنلاند رسید و عملاً نامجو از رقابت با خروس وزنان شرکت کننده بازماند. پس از آن، او مدتی به همراه تیم ملی و سپس انفرادی در کشورهای مختلف ازجمله سوئد و مصر مسابقه داد و برای نخستین بار در مصر موفق به شکستن رکورد دنیا در حرکت دو ضرب شد.

تیم ملی وزنه برداری ستون اصلی کاروان ورزشی ای بود که در سال 1948 اولین حضور ورزش ایران در بازی های المپیک را تجربه می کرد. محمود نامجو با آمادگی فراوان و رکوردهای فوق العاده، بخت اول کسب مدال طلا در دسته خروس وزن به شمار می رفت ولی در روز مسابقه به علت عدم هضم غذایی که با ناآگاهی اطرافیان خورده بود، نتوانست قدرت خود را در مبارزات حرکت پرس و یک ضرب نشان دهد و زمانی قدرت خود را بازیافت که تنها حرکت دوضرب باقی مانده بود. در حرکت دوضرب، نامجو 5/122 کیلوگرم وزنه برداشت و هرچند رکورد جدیدی برای جهان و بازی های المپیک برپا نمود ولی از دست یابی به مدال بازماند.

یک سال پس از حادثه المپیک لندن، محمود نامجو در شونینگن هلند با ثبت رکورد 315 کیلوگرم، نخستین مدال طلای تاریخ ورزش ایران در یک رقابت جهانی را بر گردن آویخت.

در سال های 1950 و 1951 او بار دیگر قهرمان دسته خروس وزن مسابقات جهانی شد و در طی این سال ها بارها و بارها رکوردهای جهانی را بهبود بخشید. زمانی که به همراه کاروان ورزشی ایران در اولین دوره بازی های آسیایی در دهلی نو حضور یافت، یکی از شناخته شده ترین قهرمانان حاضر در آن جا بود. در رقابت های وزنه برداری، او رکورد جهان را فرو ریخت تا نخستین رکورد شکن جهانی تاریخ بازی های آسیایی لقب بگیرد.

پیش از المپیک 1952 هلسینکی، نامجو رکورد 320 کیلوگرم را بارها در تمریناتش تکرار کرد ولی در اثر یک حادثه رانندگی در تهران دچار آسیب دیدگی در ناحیه کمر شد و علیرغم تلاش فراوان نتوانست بهبودی خود را تا شروع مسابقات به دست آورد. زمانی که کاروان های ورزشی کشورها در هلسینکی حاضر شدند، پادشاه فنلاند به محمود نامجو و امیل زاتوپک قهرمان شهیر دوومیدانی المپیک از کشور چکسلواکی، مدال افتخار داد و از آن ها دعوت کرد تا روزی را با هم باشند. این رویداد، خود نشان دهنده اوج محبوبیت و شهرت محمود نامجو به عنوان قهرمان بزرگ وزنه برداری جهان در آن دوران است. در رقابت های وزنه برداری دسته خروس وزن، نامجو به علت آسیب دیدگی از تکرار رکوردهای خود بازماند و با ثبت 5/307 کیلوگرم به مدال نقره رسید.

تیم ملی وزنه برداری ایران به علت شرایط نامساعد سیاسی در سال 1332 نتوانست در رقابت های جهانی 1953 شرکت کند. یک سال بعد نامجو در وین از سکوی نخست جهانی دور ماند و در 36 سالگی به مقام نایب قهرمانی جهان رسید. در این سال ها، علیرغم افزایش سنش و ظهور وزنه برداران جوان و پرقدرت شوروی و آمریکا در دسته خروس وزن، نامجو موفق به کسب سه مدال برنز در مسابقات جهانی 1955 و 1957 و بازی های المپیک 1956 ملبورن شد تا در زمره پرافتخارترین وزنه برداران تاریخ این رشته قرار گیرد.

پهلوان شایسته ورزش ایران به درخواست اهالی وزنه برداری پاسخ مثبت داد و به منظور کسب امتیاز برای تیم ایران در سن چهل سالگی در بازی های آسیایی 1958 توکیو شرکت کرد و موفق به کسب مدال نقره شد. این آخرین میدان اسطوره وزنه برداری ایران بود.

شادروان نامجو علاوه بر وزنه برداری، استاد مسلم ورزش باستانی بود و در ژیمناستیک، شمشیربازی، شنا، اسکی روی آب و حتی هنرهای رزمی تبحر داشت. در سال 1330، به ریاست فدراسیون ژیمناستیک منصوب شد و در دوران ریاستش، تیم ملی ایران به مقام پنجم رقابت های بین المللی فلورانس ایتالیا دست یافت.

او قهرمانی بااخلاق بود که روح پهلوانی را تا روزی که زنده بود با خود حفظ کرد و یک لحظه ارتباطش با معبود قطع نشد. چندی پیش از وفاتش در مراسمی که به منظور تجلیل از زحمات او برای ورزش ایران برپا شده بود، در حالی که پاهایش دیگر توان تحمل وزنش را نداشت، قرآنی را بردستان خود بلند کرد و جوانان و ورزشکاران را به پیروی و عمل به آن سفارش نمود.

پهلوان محمود نامجو، پس از چندسال مبارزه با بیماری سرطان، در سی ام دی ماه 1368 در تهران دیده از جهان فروبست.

[emertat]

محمد نصیری سرشت(وزنه برداری)

او پرافتخارترین وزنه بردار تاریخ ایران و آسیا است. کسی که یک دهه بر سکوهای جهان و المپیک قرار گرفت و 18 رکورد جهانی به نام خود ثبت نمود. محمد نصیری یکی از معدود چهره های این رشته است که سه مدال المپیک در کارنامه دارند. فدراسیون جهانی وزنه برداری او را در ردیف برترین وزنه برداران قرن بیستم قرار داد در کنار سلیمان اوغلو، میاکی، فولدی، بازانفسکی، تامی کونو، الکسیف، وروبیف، واردانیان و شمانسکی.

محمد نصیری در سال 1341 با کسب مقام سوم تهران در دسته مگس وزن (52 کیلوگرم) چهره شد و سال بعد با ثبت رکورد 262.5 کیلوگرم به مقام قهرمانی ایران رسید و این عنوان را در سال 1343 هم تکرار نمود. در این سال او موفق شد با ثبت حد نصاب 302.5 کیلوگرم که رکورد جدیدی برای قاره آسیا در دسته جدید مگس وزن بود، مجوز حضور در بازیهای المپیک توکیو را دریافت کند.

در بازیهای المپیک 1964، نصیری جوان با ثبت حد نصاب 310 کیلوگرم به مقام پانزدهم رسید. دوسال بعد در جریان رقابت های جهانی 1966، او با مجموع 350 کیلوگرم به مدال برنز جهان دست یافت و در همین سال با 352.5 کیلوگرم قهرمان بازیهای آسیایی در دسته خروس وزن شد.

محمد نصیری در سال 1968 در بازیهای المپیک مکزیکوسیتی ایران را صاحب اولین مدال طلای وزنه برداری المپیک کرد. در این رقابتها خروس جنگی ایران موفق شد سه رکورد جدید برای المپیک برپا دارد که رکورد 150 کیلوگرمی اش در دو ضرب تا المپیک 1980 دست نخورده باقی ماند. نصیری در سال های 1968 ، 1969 و 1970 به مدال طلای جهان بوسه زد و در سال 1971 بر سکوی سوم جهان قرار گرفت.

المپیک 1972 مونیخ شاهد درخشش دیگری از هرکول ایران بود که با رکورد 370 کیلوگرم بعد از ایمره فولدی (نفر دوم المپیک قبل) بر سکوی دوم قرار گیرد. رقابت های وزنه برداری 1976 مونترال شاهد چهارمین و آخرین حضور نصیری در بازیهای المپیک بود که با کسب مدال برنز به پایان رسید. در حد فاصل دو دوره المپیک، دو مدال طلا و یک مدال برنز دیگر از رقابتهای جهانی و مدال طلای بازیهای آسیایی 1974 به کارنامه درخشان و پرافتخار وی افزوده شد.

افتخارات مهم نصیری


بازی های المپیک
- 1968 (مکزیکوسیتی)، مدال طلا (56 کیلوگرم) با مجموع 367.5 کیلوگرم (150+105+112.5)
- 1972 (مونیخ)، مدال نقره (56 کیلوگرم) با مجموع 370 کیلوگرم (142.5+100+127.5)
- 1976 (مونترال)، مدال برنز (52 کیلوگرم) با مجموع 235 کیلوگرم (135+100)

مسابقه های قهرمانی جهان
- 1966 (تهران)، مدال برنز (56 کیلوگرم) با مجموع 350 کیلوگرم (140+95+115)
- 1968 (مکزیکوسیتی)، مدال طلا (56 کیلوگرم) با مجموع 367.5 کیلوگرم (150+105+112.5)
- 1969 (ورشو)، مدال طلا (56 کیلوگرم) با مجموع 360 کیلوگرم (140+100+120)
- 1970 (کلمبوس)، مدال طلا (56 کیلوگرم) با مجموع 362.5 کیلوگرم (147.5+100+115)
- 1971 (لیما)، مدال برنز (56 کیلوگرم) با مجموع 360 کیلوگرم (142.5+97.5+120)
- 1972 (مونیخ)، مدال نقره (56 کیلوگرم) با مجموع 370 کیلوگرم (142.5+100+127.5)
- 1973 (هاوانا)، مدال طلا (52 کیلوگرم) با مجموع 240 کیلوگرم (140+100)
- 1974 (مانیل)، مدال طلا (52 کیلوگرم) با مجموع 232.5 کیلوگرم (132.5+100)
- 1976 (مونترال)، مدال برنز (52کیلوگرم) با مجموع 235 کیلوگرم (135+100)

بازی های آسیایی
- 1966 (بانکوک)، مدال طلا (56 کیلوگرم) با مجموع 352.5 کیلوگرم
- 1970 (بانکوک)، مدال طلا (56 کیلوگرم) با مجموع 365 کیلوگرم
- 1974 (تهران)، مدال طلا (52 کیلوگرم) با مجموع 232.5 کیلوگرم

[emertat]

عبدالله موحد(كشتي آزاد)

عبدالله موحد، بی شک یکی از نوابغ تاریخ کشتی جهان است. او جزء معدود قهرمانان کشتی جهان است که در شش سال پیاپی از عنوان قهرمانی خود دفاع کرده اند. موحد در شهر بابلسر به دنیا آمد و به غیر از کشتی در والیبال و قایقرانی هم تبحر فراوانی داشت. پس از چند سال تمرین در کشتی هم به مهارت قابل توجهی دست یافت.

در اسفند سال 1340، به عنوان ذخیره صنعت کاران در وزن 70 کیلو در دیدار دوستانه میان تیم های ملی ایران و شوروی در تهران انتخاب شد و در تیم دوم ایران با زاربگ بریاشویلی قهرمان سرشناس روس کشتی گرفت. موحد این کشتی گیر را برد و نامش بر سر زبانها افتاد. چندی بعد در جریان مسابقات انتخابی تیم ملی جهت شرکت در مسابقه های قهرمانی جهان در تولیدوی آمریکا (1962) با صنعت کاران مساوی کرد. لیکن کمیته فنی فدراسیون کشتی به رهبری مرحوم حبیب الله بلور رای به حضور صنعت کاران داد که سال قبل قهرمان جهان شده بود. موحد به همراه عبدالله خدابنده (52 کیلو) به عنوان کشتی گیر ذخیره به آمریکا اعزام شد. برای مسابقات جهانی 1963 صوفیه، صنعت کاران به جای امامعلی حبیبی در وزن 78 کیلوگرم کشتی گرفت و موحد برای نخستین بار فرصت حضور در رقابت های جهانی را یافت و در اولین تجربه جهانی کشتی های خوبی گرفت. در کشتی اول به محمود آتالای از ترکیه 2-1 باخت. در دورهای دوم و سوم به ترتیب بر فرانک اولدتف از آلمان شرقی سابق و نمزل از آلمان غربی با امتیاز پیروز شد و در دور چهارم با اینوولچف بلغاری که در آن زمان قهرمان جهان بود به نتیجه مساوی رسید که به دلیل آنکه امتیازات منفی دو کشتی گیر به شش رسیده بود، هردو حذف شدند و مشترکا در مکان ششم قرار گرفتند.

در المپیک 1964 توکیو، موحد بدون باخت در وزن 70 کیلو پنجم شد. او کشتی گیران انگلیسی، استرالیایی و کره ای را با امتیاز مغلوب کرد و با ایوائو هوریوچی و اینوولچف مساوی کرد.

از سال 1965 و مسابقه های جهانی منچستر درخشش خارق العاده موحد آغاز شد و در این رقابت ها بالاتر از محمود آتالای (ترکیه) و زاربگ بریاشویلی به مدال طلای وزن 70 کیلوگزم دست یافت.

عبدالله موحد در سال 1966 و 1967 دوبار دیگر بر سکوی قهرمانی جهان قرار گرفت و با کارنامه ای درخشان پا به بازی های المپیک 1968 مکزیکوسیتی نهاد. در بازی های المپیک او بالاتر از اینوولچف قهرمان مشهور بلغارستان به مدال طلای 70 کیلوگرم رسید. موحد در جهانی 1969 ماردل پلاتا و 1970 ادمونتون هم با غلبه بر تمامی رقبای خود به مدال طلای وزن 68 کیلوگرم دست یافت تا با 6 مدال طلای پی درپی به صف اسطوره های این ورزش بپیوندند و روکوردی جاودان برای کشتی ایران برجای گذارد.
موحد در سال 1971 در رقابت های جهانی صوفیه حضور یافت ولی چهارم شد و در بازی های المپیک 1972 مونیخ هم که آخرین حضور او بود به علت آسیب دیدگی رقابت ها را ترک گفت.

علاوه بر شش مدال طلای جهان و المپیک، عبدالله موحد در بازیهای آسیایی 1966 (بانکوک) و 1970 (بانکوک) هم موفق به کسب مدال طلا شد.

[emertat]

امامعلی حبیبی(کشتی آزاد)

امامعلی حبیبی در پنجم خرداد ماه 1310 در یکی از روستاهای شهر بابل متولد شد. ورزشی را با کشتی محلی «لوچو» آغاز کرد و سپس فنون کشتی را در پادگان گرگان در سال 1331 آغاز نمود و در شهر قائم شهر زیر نظر اسکندر علی آبادی پیگیری نمود. پس از قهرمانی در مسابقه های انتخابی مازندران در سال 1332، در رقابت های قهرمانی کشور در اصفهان شرکت نمود و عنوان چهارم وزن 72 کیلوگرم را به دست آورد. سال 1333 هم به مقام چهارم مسابقه های قهرمانی ایران رسید ولی با قهرمانی در سال های 1334 (شیراز) و 1335 (تهران) به عضویت تیم ملی رسید و عازم رقابت های جام جهانی در ترکیه شد و در وزن 67 کیلوگرم شرکت کرد که به موفقیتی نرسید. بازی های المپیک 1956 ملبورن اوج درخشش حبیبی بود که علی رغم بیماری موفق به کسب مدال طلا در 67 کیلوگرم شد.

امامعلی حبیبی در مسابقه های جهانی تهران موفق شد دوتن از بزرگان کشتی جهان (واختانگ بالاوادزه از شوروی و اسماعیل اوغان از ترکیه) را مجموعا در کمتر از سه دقیقه ضرب فنی کند. در دوران حضورش در عرصه جهانی معروف به سریعترین کشتی گیر جهان بود و در سال 1961 در بوکوهاما موفق شد بالاتر از موروزوف از شوروی و کانه کو از ژاپن برای دومین بار قهرمان جهان شود. در این سال ایران به مقام قهرمانی کشتی آزاد جهان دست یافت. حبیبی با کسب مدال طلای مسابقه های جهانی تولیدو در سال 1962 برای همیشه از صحنه کشتی کناره گیری کرد. علاوه بر چهار طلای جهان و المپیک، او موفق به کسب مدال طلای بازیهای آسیایی 1958 توکیو در وزن 67 کیلوگرم شد. در این رقابت ها او بر کازوآبه از ژاپن غلبه کرد.

پس از پایان دوره قهرمانی مدتی به مربیگری پرداخت ولی پس از آن وارد عالم سیاست شد و در دوره ای هم به عنوان نماینده مردم بابل در مجلس شورای ملی حضور داشت.

[emertat]

احمد ایزد پناه(دو و میدانی)

احمد ایزدپناه، پدر دو و میدانی ایران در سال 1290 در محله ی باغ سپهسالار تهران متولد شد. خیلی زود با ورزش آشنا گردید و سالها بعد یکی از پایه گذاران ورزش نوین در ایران شد. در سال 1307 به عنوان معلم در آموزش و پرورش استخدام گردید. او علاوه بر دو و میدانی در رشته فوتبال نیز فعالیت می کرد و در دوران بازیگری در پست گوش راست در تیم هایی چون توفان، تدین، دارایی، دسته نظامی و حتی منتخب ایران بازیهای بسیار خوبی از خود به نمایش گذاشت. وی به همراه توفان در سال 1314 و با دارایی در سالهای 1319 و 1320 قهرمان باشگاه های تهران شد و در روز جمعه 12 اسفندماه 1322 به همراه نجات، قاسمی، مین باشیان، اسفندیاری، فرزانگان، مکری و ... درقالب تیم نظامی ایران سه بر صفر بر ارتش شوروی پیروز گشت. ایزدپناه در سال 1308 نخستین مدرسه دو و میدانی ایران را با نام ترغیب در تهران بنیان نهاد و تلاش نمود این رشته ورزشی را در آموزشگاه های آن زمان نهادینه کند. در سال 1311 در ماده 100 متر با ثبت رکورد 04/11 ثانیه قهرمان ایران شد و همان سال مجمع خیام را برای گسترش بیشتر دو و میدانی در تهران تاسیس کرد. هفت سال بعد در جریان نخستین دوره رقابت های ورزشی ایران به عنوان سرپرست این رشته، ترتیب دهنده مسابقات مختلف بود. با تشکیل فدراسیون دو و میدانی در سال 1325 به عنوان نایب رئیس امکان بیشتری برای پیشبرد اهدافش پیدا نمود و در آذرماه 1339 به عنوان رئیس این فدراسیون برگزیده شد و شش سال در این مسئولیت باقی ماند. در این دوران ورزشکاران ایران در بازیهای آسیایی 1951 و 1958 به مدالهای فراوانی دست یافتند. دوباره در سال 1349 به عنوان رئیس فدراسیون منصوب شد و تا 1358 به ورزش ایران خدمت نمود و در این سال برای همیشه از دوومیدانی که سالها تمام عشق و زندگیش بود کناره گرفت، هر چند تا سال 1374 از مشورت دادن به مسئولان این ورزش کوتاهی ننمود.

استاد احمد ایزدپناه درطی سالهای 1325 تا 1334 به همراه فوگل سوئیسی مسئولیت هدایت تیم ملی دو و میدانی را بر عهده داشت. از مهمترین شاگردان وی می توان به علی باغبانباشی قهرمان دوهای استقامت آسیا، محمود خلیق رضوی، علی اصغر پیروی و ... اشاره نمود.

احمد ایزدپناه در روز یازدهم اسفندماه 1375 به علت کهولت سن و بیماری خونی دار فانی را وداع گفت.

[emertat]

تیمور غیاثی(دو و میدانی)

تیمور غیاثی پر آوازه ترین پرنده تاریخ دو و میدانی ایران و یکی از بهترین های پرش ارتفاع در تاریخ دو و میدانی آسیاست. غیاثی در سال 1334 در دره گز استان خراسان متولد شد و چهارسال بعد به همراه خانواده اش به تهران آمد. ورزش را با والیبال آغاز نمود و به عضویت تیم آتش نشانی در آمد ولی با تشویق زنده یاد احمد ایزدپناه (پدر دو ومیدانی ایران) به این رشته ورزشی رو آورد و در سال 1342 به عضویت تیم ملی انتخاب شد که تا سال 1354 این حضور ادامه داشت.

غیاثی در بازی های آسیایی 1966 با حد نصاب 2 متر به مدال برنز پرش ارتفاع آسیا دست یافت و چهار سال بعد با 2.06 متر بر سکوی نخست بازی های آسیایی قرار گرفت. سیر صعودی پرنده ایران ادامه داشت و در مسابقه های قهرمانی آسیا به سال 1973 موفق به کسب مدال طلا و ثبت رکورد 2.15 متر شد. اوج درخشش غیاثی قهرمانی در بازی های آسیایی 1974 تهران بود که توانست با پیروزی بر رکوردار آسیا به مدال طلا دست یابد و رکورد 2.21 متر را ثبت نماید که رکورد جدیدی برای آسیا بود و هشت سال پابرجا ماند. آخرین مدال آسیایی غیاثی، مدال طلای پرش ارتفاع مسابقه های قهرمانی آسیا در سال 1975 بود. در بازی های المپیک 1976 هرچند که امید فراوانی به غیاثی بود ولی چون برحسب عادت با یک کفش در مسابقه شرکت می کرد و در روز مسابقه هوای مونترال بارانی بود خیلی زود حذف شد.

پس از پایان دوران قهرمانی به آلمان رفت و موفق به دریافت مدرک درجه یک مربیگری بین المللی شد. پس از پیروزی انقلاب هم به عنوان دبیر فدراسیون، عضو هیات رئیسه، عضو کمیته فنی، مدیر تیم های ملی سالها در خدمت دو ومیدانی ایران بوده است.

[emertat]

ابراهیم جوادی(کشتی آزاد)

ابراهیم جوادی، یکی از شاخص ترین چهره های تاریخ کشتی ایران در سال 1322 در قزوین به دنیا آمد. پس از سالها کشتی‌ گرفتن بر روی تشک پر از کاه یا روی زمین خاکی، این عاشق کشتی، نخستین بار در سال 1339 در باشگاهی در کرج نام‌نویسی کرد. اولین قهرمانی جوادی در مسابقاتی بود که شهرداری کرج در این شهر برگزار نمود و او با پیروزی بر مسعود زکی خانی در فینال به قهرمانی رسید، آن هم با 45 کیلوگرم وزن.

ابراهیم جوادی با عزمی راسخ برای حضور بر سکوهای مهم تلاش می کرد ولی در گذشت برادرش بر اثر ضرب دیدگی حین تمرین کشتی در سال 1344 از لحاظ روحی به شدت به او آسیب رساند. در آن زمان وزن اول کشتی 52 کیلوگرم بود ولی جوادی به علت وزن بسیار کم (46 کیلوگرم) نتوانست در مسابقات انتخابی المپیک 1968 به پیراهن تیم ملی برسد و از کشتی خداحافظی کرد. اضافه شدن وزن 48 کیلو انگیزه ای دوباره به وی بخشید تا در سال 1347 در مسابقات انتخابی جام تفلیس حضور یابد. او با موفقیت در این مسابقات، راهی تفلیس شد و در آنجا به مدال نقره رسید. در مسابقات انتخابی رقابت های جهانی 1969 ماردل پلاتا او به مقام اول دست یافت تا اولین حضور جهانی خود را تجربه کند. روزهای هشتم تا دهم مارس 1969، ماردل پلاتا، شاهد اولین رقابت 48 کیلویی‌ها در دنیا بود. ابراهیم جوادی در کنار هفت کشتی گیر دیگر با قرعه شماره 6 مسابقات را شروع کرد. در دور اول با آنتونیو دالوسیو از آرژانتین روبرو شد و با ضربه‌فنی به پیروزی رسید. او در دور دوم با سخت‌ترین حریف خود بعنی رومان دیمیتریوف از شوروی کشتی گرفت و این مبارزه را هم با امتیاز (7-2) برد. پس از این پیروزی درخشان، جوادی ابتدا دال کستل از ایالات متحده را با اختلاف مغلوب کرد و سپس با گذشتن از سد آکی‌هیکو اومدا از ژاپن بر سکوی قهرمانی جهان ایستاد.

16 ماه بعد وقتی 48 کیلویی ها به خوبی در دنیای کشتی جا افتاده بودند، رقابت های جهانی طی روزهای نهم تا یازدهم ماه جولای 1970 در شهر ادمونتون کانادا برگزار شد. در این دوره 12 نفر در وزن 48 کیلوگرم شرکت داشتند که جوادی با قرعه شماره 3 شاخص‌ترین شرکت کننده به شمار می‌رفت. او مسابقات را با پیروزی بر صفریایگین از ترکیه آغاز کرد و سپس با کسب پنج پیروزی پیاپی دیگر با اقتدار تمام بر سکوی اول جهان قرار گرفت و دومین مدال طلای جهانی خود را برگردن آویخت. 14 ماه بعد از این رویداد مهم، یعنی آگوست سال 1971 در استادیوم واسیلفسکی شهر صوفیه، ابراهیم جوادی یک بار دیگر اقتدار خود را به رخ تمامی 48 کیلویی‌های دنیا کشید و با شش پیروزی تحسین برانگیز به سومین طلای جهانی خود دست یافت تا امید اول کسب مدال طلای المپیک مونیخ باشد، میعادگاهی که برای جوادی تبدیل به برزخ شد. در مونیخ، همگان منتظر پیروزی‌های جوادی و قهرمانی او بودند . 15 کشتی گیر در 48 کیلوگرم حضور داشتند و جوادی با قرعه شماره 5 در برابر سرجیو گونزالس از ایالات متحده قرار گرفت و به علت وزن کم کردن زیاد و تحلیل رفتن قوای جسمی و روحی به تساوی رسید. در دور دوم یموان بازار از مغولستان با ضربه فنی مغلوب جوادی شد. سومین مبارزه او با صفریایگین از ترکیه بود که با اختلاف ده امتیاز شکست را پذیرا گردید تا جوادی برای چهارمین سال متوالی روردروی آکی‌هیکو اومدا ژاپنی قرار گیرد که البته باز هم با امتیاز (10-8) وی را شکست داد. در دور پنجم فقط سه کشتی‌گیر در جدول باقی مانده بودند تا برای سه مدال مبارزه کنند. جوادی در اولین مبارزه رومان دیمیتریوف روس را بار دیگر شکست داد ولی در پیکار آخر خود در بدترین شرایط روحی و جسمی مغلوب نیکولف از بلغارستان شد تا علی رغم تمامی شایستگی‌ها بر سکوی سوم المپیک قرار گیرد. این تنها شکست جوادی در مسابقات جهانی و المپیک بود. پس از خاتمه بازیهای المپیک مونیخ ، جوادی نتوانست در وزن 48 کیلوگرم باقی بماند. وزن او سنگین شده بود و او قادر نبود آن همه فشار را برای کاهش وزن تحمل نماید، بنابراین به وزن 52 کیلوگرم صعود کرد و در مسابقات 1973 تهران در این وزن مبارزه نمود. هر چند در این دوره 16 کشتی‌گیر قدرتمند حضور داشتند و برای جوادی اولین تجربه در این وزن بود ولی او با اقتدار تمام و کسب 6 پیروزی به مقام قهرمانی جهان رسید و بر تشک کشتی بوسه زد تا با دنیای قهرمانی وداع نماید. البته سال بعد به اصرار جامعه کشتی در بازیهای آسیایی 1974 تهران حضور یافت و با اقتدار قهرمان شد. او در سال 1970 هم قهرمان بازیهای آسیایی شده بود. ابراهیم جوادی در طی حضور خود در تیم ملی علاوه بر چهار طلای جهانی در تورنمنت‌های مهمی چون جام دانکلف، جام تفلیس، جام تاتراس لهستان و... هم به مدال طلا دست یافت تا پرافتخارترین سبک وزن تاریخ کشتی ایران باشد. در المپیک 1976 مونترال و 1992 بارسلونا او به عنوان مربی همراه تیم ملی بود و اکنون ریاست هیئت کشتی شهرستان کرج را برعهده دارد.

[emertat]

منصور مهدی زاده(کشتی آزاد)

منصور مهدی زاده در سال 1317 در تهران متولد شد. تحصیلات خود را در رشته ریاضی در دبیرستان حکیم نظامی به پایان رسانید و سپس وارد دانشگاه پلیس شد و چند سال پس از انقلاب با درجه سرهنگی شهربانی به افتخار بازنشستگی نایل شد. در دوران تحصیل در دبیرستان به تمرین کشتی پرداخت و در سال 1334 قهرمان آموزشگاه های ایران شدد و پس از آنکه در سال های 1337 و 1338 و 1339 در مسابقه های قهرمانی کشور به مدال طلا دست یافت به عضویت تیم ملی انتخاب شد. پس از کناره گیری نبی سروری از کشتی، مهدی زاده به عنوان فرد منتخب 79 کیلوگرم به المپیک 1960 رم اعزام شد. در این بازی ها، مهدی زاده روی یک اتفاق به کشتی گیر گمنامی از نیوزیلند باخت و در حالیکه بر آنتونسون(نفر سوم این وزن) از سوئد غلبه کرد و با حسن گنگور (قهرمان این وزن) مساوی کرد به علت داشتن هفت نمره منفی از جدول خارج شد و از دست یابی به مدال محروم ماند.

پس از بازی های المپیک رم، مهدی زاده در سال 1961 در یوکوهاما بالاتر از گزاهولوسی (مجارستان) و آنتونسون (سوئد) قهرمان وزن 79 کیلوگرم شد. در این رقابت ها او بر اسماعیل اوغان (ترکیه) و گورام گو بدجیسشویلی (شوروی) غلبه کرد. در تولیدو (1962) هم بالاتر از حسن گنگور (ترکیه) و بالو (رومانی) به مدال طلای جهان رسید.

بدشانسی های مهدی زاده در بازی های المپیک، در سال 1964 در توکیو هم ادامه داشت. در این رقابت ها او با پیروزی بر گزا هولوسی (مجارستان)، تساوی بر دانیل براند (ایالات متحده)، پیروزی بر کوبلت (سوییس)، حسن گنگور (ترکیه) و گارجیف (بلغارستان) در حالیکه باختی در کارنامه نداشت به علت داشتن 6 نمره منفی از دست یابی به مدال باز ماند و چهارم شد.

مهدی زاده در سال 1965 هم بر سکوی نخست جهان در وزن 87 کیلوگرم ایستاد (بالو دوم شد و گارجیف سوم).
در سال 1963 هم بدون اینکه شکستی داشته باشد و در حالیکه بر آئیک از ترکیه و آلبول از روسیه پیروز شده بود به مدال برنز دست یافت.

ازجمله افتخارات دیگر وی، کسب بازوبند پهلوانی کشور در سال های 1342 و 1344 و همچنین قهرمانی در مسابقه های ارتشهای جهان در سال های 1961 و 1962 بود.
پس از پایان دوران قهرمانی، مهدی زاده سال ها به عنوان سرمربی و مدیر تیم های ملی کشتی ایران خدمت کرده است.

[emertat]

فریدون شریف زاده(بسکتبال)

او در سن 12 سالگی برای تحصیل عازم ترکیه شد و در شهر استانبول شروع به تحصیل کرد. در آنجا به ورزشهای مختلف علاقه‌مند شد و بیش از همه شیفته بسکتبال گردید. او در مدت کوتاهی در ردیف ورزشکاران نامی قرار گرفت و در رشته‌های بسکتبال، والیبال، فوتبال و دو میدانی معروفیتی به دست آورد.

شریف‌ زاده مدت ده سال در باشگاه گالاتاسرای که قدیمی‌ترین باشگاه ورزش ترکیه است، ورزش می‌کرد او در سالهای 1933 تا 1936 به مدت سه سال کاپیتان و مربی بسکتبال و والیبال گالاتاسرای بود. در این مدت گالاتاسرای مرتباً قهرمان والیبال و بستکتبال ترکیه شد. به همین دلیل شریف‌زاده مورد توجه محافل ورزشی ترکیه قرار گرفت و به عنوان عضوی از تیم بستکبال ترکیه برای مسابقات به کشورهای بالکان مسافرت کرد. او جزو تیم منتخب بسکتبال استانبول بود و در مقابل تیمهای خارجی که به استانبول می آمدند شرکت می‌کرد.

در سال 1936 جراید و محافل ورزشی اظهار تاسف کردند که شریف‌زاده به علت خارجی بودن نمی‌تواند تیم ملی ترکیه را همراهی کند.

او در مدت سه سالی که جزء تیم اول بسکتبال استانبول بود در 18 مسابقه رسمی شرکت کرده بود و 123 امتیاز برای این تیم کسب کرده بود. از این حیث او رکورد کسب امتیاز در باشگاه استانبول را به خود اختصاص داده بود همچنین به عنوان بازیکن سال بسکتبال شناخته شد.

فریدون شریف‌زاده در سال 1314 به ایران برگشت و در همین سال مربیگری تیم بسکتبال کالج البرز تهران را به عهده گرفت و در مدت کوتاهی یک تیم منسجم و خوب به وجود آورد. او همچنین به مدت سه سال مربی بسکتبال دبیرستان نظام بود که در هر سه سال تیم او قهرمان تهران شد. او چند سالی هم مربی بسکتبال تهران بود.

شریف‌زاده را می‌توان پدر بسکتبال تهران خواند او به ورزش بسکتبال رنگ و رویی تازه داده بود و این ورزش را به صورت فنی آموزش می‌داد و بازیکنان و مربیان و داورانی بزرگ را پرورده بود. تقریبا تمام قهرمانان بسکتبال آن دوره را می‌توان از دست پرورده‌های شریف‌زاده دانست.

[emertat]

منصور برزگر(کشتی آزاد)

پایدارترین سرمربی تاریخ کشتی ایران در سال 1326 در تهران متولد شد. کشتی را از سال 1343 زیر نظر منصور اینانلو و در باشگاه البرز واقع در خیابان سلسبیل شرع کرد. یک سال بعد به باشگاه ایزد فردوسی رفت که مربی آن زمان آنجا، منصور تبریزی بود. بعد از چند سال تمرین به استخدام سازمان آب در آمد و تمرینات خود را زیر نظر حاج عبدالحسین فعلی ادامه داد تا اینکه در سال 1348 قهرمان ایران شد ودر سال 1350 این عنوان را تکرار کرد، در همین سال در مسابقات انتخابی تیم ملی برای شرکت در پیکارهای جهانی 1971 صوفیه، در وزن 74 کیلوگرم به عنوان کشتی گیر ذخیره محمد فرهنگ دوست به صوفیه اعزام شد و سال بعد رسماً به عضویت تیم ملی درآمد و در المپیک مونیخ شرکت نمود. در المپیک مونیخ که اولین تجربه جهانی برزگر بود، عنوان پنجم را به دست آورد.

در سال 1973 در مسابقات قهرمانی جهان در تهران با پیروزی بر آشورعلی اف به مدال طلای جهان در وزن 74 کیلوگرم دست پیدا کرد. در سال 1974 در بازیهای آسیایی تهران، برزگر با اقتدار تمام قهرمان شد. در مسابقات جهانی 1975 مینسک، در آخرین ثانیه های مبارزه به آشورعلی اف باخت و صاحب گردن آویز نقره شد.

در المپیک 1976 مونترال، برزگر تنها مدال آور تیم ایران بود که با غلبه بر استانلی دزی دیک و آشورعلی اف، در یک قدمی مدال طلا توسط جی شیروداته از ژاپن ضربه شد و به مدال نقره اکتفا کرد. سال بعد او در آخرین میدان جهانی دوران کشتی خود حضور یافت و با شکست در برابر استانلی دزی دیک، یک مدال نقره دیگر به افتخارات خود افزود. در همان سال در جریان رقابت های بین المللی کشتی تهران، پس از پیروزی بر پیوترمارتا از شوروی در فینال وزن 74 کیلوگرم برای همیشه صحنه کشتی قهرمانی را کنار گذاشت و پس از چندی به عنوان مربی تیم ملی کشتی به مسابقات جهانی 1978 مکزیکو رفت. برزگر از المپیک 1988 تا 2004 در تمامی دوره های المپیک سرمربی تیم ملی ایران بود.

[emertat]

جعفر سلماسی(وزنه برداری)

محمد جعفر سلماسی نخستین مدال آور ورزش ایران از بازیهای المپیک، در سال 1297 در شهر کاظمین عراق متولد شد. در زمان کودکی به رشته های ورزشی ژیمناستیک و وزنه برداری علاقمند شد و از سن 10 سالگی ورزش را آغاز نمود. سلماسی در تهران در باشگاه نیرو راستی که متعلق به مرحوم منوچهر مهران بود وزنه برداری را فراگرفت و در کنار رسول رئیسی و محمود نامجو پایه گذار اولین تیم ملی وزنه برداری ایران شد. شادروان نامجو در خاطراتش می گوید زمانی که تمرینات سلماسی را دید به وزنه برداری علاقمند و به این رشته پرداخت.

استاد سلماسی در سال 1323 با مجموع 280 کیلوگرم قهرمان دسته پروزن مسابقات قهرمانی کشور شد که در تهران برگزار گردید و این قهرمانی را در سالهای 1324، 1325، 1326 و 1327 هم تکرار نمود.

ورزش ایران نخستین بار در سال 1948 در بازیهای المپیک حضور یافت. جعفر سلماسی در پیکارهای دسته 60 کیلوگرم وزنه برداری حضورداشت و با درخشش در حرکت پرس و بلند کردن 100 کیلوگرم توانست 7.5 کیلوگرم رکورد المپیکی آنتونی ترلازو (از ایالات متحده و قهرمان المپیک قبل) را در هم بشکند و از تمامی رقبا پیش بیفتد. در حرکت یکضرب، سلماسی با 97.5 کیلوگرم به کار خود پایان داد ولی محمود فیاد از مصر با بلند کردن 105 کیلوگرم شگفتی آفرید و پس از ثبت رکورد 135 کیلوگرم در دوضرب، قهرمان المپیک شد. سلماسی با 312.5 کیلوگرم درجای سوم این وزن قرار گرفت و نخستین مدال ورزش ایران در بازیهای المپیک را برگردن آویخت.

سه سال پس از المپیک، وزنه برداری ایران در اولین دوره بازیهای آسیایی که در دهلی نو برگزار شد با کسب هفت مدال طلا و سه مدال نقره به مقام قهرمانی آسیا دست یافت. در دسته پروزن، محمد جعفر سلماسی با ثبت رکورد 305 کیلوگرم به مدال طلا رسید و پس از آن از تیم ملی کناره گیری کرد. استاد سلماسی سالها در آموزش و پرورش خدمت نمود و پس از بارنشستگی از سال 1373 در شهر قم سکنی گزید. پس از چند سال مبارزه با بیماری دیابت، مرد بزرگ تاریخ ورزش ایران در روز دوشنبه 11 بهمن ماه 1378 در بیمارستان باهنر تهران درگذشت و پیکرش در قطعه 22 بهشت زهرا در کنار شادروان نامجو به خاک سپرده شد.

[emertat]

علی باغبانباشی
(دو و میدانی)


قهرمان سابق دوهای استقامت در سال 1303 در مشهد متولد شد. باغبانباشی در مورد چگونگی ورودش به این ورزش گفته است: «یک تنبیه انضباطی در سربازخانه مرا به ورزش دو و میدانی کشاند. در سال 1324 در هنگ 21 مشهد سرباز بودم. روزی بدون مرخصی از سربازخانه خارج شدم. ستوان میبدیان فرمانده گروهان ما تصمیم گرفت مرا تنبیه کند. پشت سربازخانه محوطه بزرگی بود که یک دور آن دو کیلومتر می شد. به سرگروهبان حسن زاده دستور داد زیر نظر او با دو سرباز خاطی دیگر دو دور در محوطه مزبور بدویم. ما سه تن با لباس و کفش سربازی شروع کردیم به دویدن، آن دو تن هنوز هزار متر ندویده بودند که مجبور شدند از محوطه خارج شوند. من دو را ادامه دادم و بعد بلافاصله خود را به فرمانده گروهان معرفی کردم.

فرمانده دید که نه خسته هستم و نه عرق کرده ام، فکر کرد دروغ می گویم؛ با حالت عصبانی فریاد زد: از زیر دست من سربازان زیادی رد شده اند. باید دستوری که دادم اجرا کنی و من این بار در حضور فرمانده دویدم. فرمانده گروهان که ورزش دوست بود، متوجه شد با یک استعداد نهفته روبرو است و مرا به اداره تربیت بدنی خراسان معرفی کرد. در ورزشگاه سعدآباد مسابقه ترتیب دادند و من اولین بار پنج هزار متر دویدم و رکورد ایران را که 47/16 دقیقه و متعلق به «وکیل منفرد» بود، در 37/16 دقیقه طی کردم. بلافاصله مرا به تهران فرستادند. روزی که به تهران رسیدم، بعدازظهر آن روز مسابقه بود و بهترین قهرمانان استقامت جمع شده بودند، هیچکس مرا به حساب نمی آورد. در آغاز مسابقه ناراحت بودم و از هم عقب تر مانده بودم. می خواستم مسابقه را ترک کنم ولی خجالت کشیدم. در یک لحظه متوجه شدم که فقط چهار تن از من جلوترند، خوشحال شدم که پنجم می شوم. بدنم گرم شده بود و یک دوز مانده به پایان مسابقه فقط یک تن از من جلوتر بود که آن را هم در دور آخر گرفتم و اول شدم، ضمن اینکه هشت ثانیه رکورد ایران را بهبود بخشیدم.» باغبانباشی در تهران زیر نظر احمد ایزدپناه پدر دو و میدانی ایران تمرین کرد و به قهرمان آسیا مبدل شد. در اولین دوره بازیهای آسیایی در سال 1951 که در دهلی نو پایتخت هند برگزار شد، باغبانباشی با ثبت زمان 2/54-15 دقیقه در 5000 متر به مدال طلا دست یافت و هشت ثانیه رکورد ایران را که در اختیار خودش بود، بهبود بخشید. در 3000 متر هم با رکورد 8/31-9 دقیقه به مدال نقره آسیا دست یافت. هفت سال بعد در سومین دوره بازیهای آسیایی هم به دو مدال برنز در 5000 متر و 1000 متر رسید و در 3000 متر با مانع عنوان پنجم را کسب نمود.

باغبانباشی در المپیک 1952 هلسینکی در 5000 متر و درالمپیک 1956 ملبورن در مسابقه ماراتن حضور داشت و در دوران ورزشی خود جمعاً در 209 مسابقه داخلی و خارجی شرکت کرد و مدت زمان زیادی رکورددار تمامی دوهای بالاتر از 800 متر ایران بود.

[emertat]

خسرو حق گشا(دوچرخه سواری)

خسرو حق گشا، مردی که نامش چهار دهه با ورزش دوچرخه سواری در ایران عجین شده بود، در پانزدهم دیماه 1327 در محله خانی آباد تهران به دنیا آمد.

ورزش را به شکل جدی از سال 1345 در محله هفت چنار به همراه یکی از دوستانش به نام جمشید کاوه آغاز کرد. در سال 1348 به باشگاه پاس پیوست و تا سال 1360 در خدمت این تیم بود. حق گشا در سال 1349 در مسابقات دوچرخه سواری تور شمال به مقام قهرمانی رسید و همین سال در بازیهای آسیایی 1970 تایلند به همراه تیم ملی حضور یافت. در بازیهای آسیایی حق گشا توانست به همراه اصغر درودی، حسین بهارلو، منوچهر دانشمند و حسن فرد مدال نقره ماده صد کیلومتر تایم تریل تیمی را به دست آورد. همچنین او در ماده چهار کیلومتر تعقیبی تیمی هم صاحب یک نشان برنز شد. در ماده ده هزار متر انفرادی اگر تجربه بیشتری داشت می توانست عنوانی بهتر از ششم کسب نماید.

در سالهای 1350 و 1352 هم حق گشا به مقام های دوم و سوم تور شمال ایران دست یافت. او به همراه تیم ایران در بازیهای المپیک 1972 مونیخ هم حضور داشت. دو سال بعد در بازیهای آسیایی تهران حق گشا در دو ماده تیمی و یک ماده انفرادی جمعاً به سه مدال دست پیدا کرد. در ماده یک صد کیلومتر تایم تریل تیمی همراه با کوهی، حسن فرد و اسماعیل زینعلی برنده مدال طلا شد. در چهار هزار متر تعقیبی تیمی، گروه ایران متشکل از خسرو حق گشا، علی پورمهر، حسین بهارلو و منوچهر دانشمند مدال نقره را مال خود کرد. در ماده چهار هزار متر انفرادی، حق گشا اگر با بداقبالی مواجه نمی شد حداقل مدالش نقره بود. لیکن در پایان به مدال برنز رسید.

خسرو حق گشا با حضور در دو دوره بازیهای آسیایی با کسب یک مدال طلا، دو نقره و دو برنز یکی از پرافتخارترین ورزشکاران تاریخ ایران در این رقابت ها است. او در مسابقات قهرمانی آسیا در سال 1976 که در فیلیپین برگزار شد موفق به کسب چهار مدال نقره و دو برنز شد. در همین سال او برای دومین بار در بازیهای المپیک شرکت کرد. پس از وداع با دنیای قهرمانی به مربیگری روی آورد و سالها به عنوان سرمربی تیم ملی افتخارات فراوانی برای ایران کسب نمود و قهرمانان فراوانی تربیت نمود. همچنین 4 سال به عنوان دبیر فدراسیون دوچرخه سواری خدمت کرد.

خسرو حق گشا پس از سالها خدمت به دوچرخه سواری ایران به عنوان ورزشکار، سرمربی و مدیر اجرایی در روز یازدهم آبانماه 1382 در اثر سکته قلبی درگذشت و در قطعه 74 بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

[emertat]

شمس الدین سیدعباسی(کشتی آزاد)

آقای فتیله پیچ کشتی جهان در سال 1323 در تهران متولد شد. کشتی را از سال 1338 در باشگاه مهمات سازی شمیران آغاز کرد و در سال 1339 به عضویت باشگاه تاج تهران ( استقلال) در آمد. از همان ابتدا استعداد وافر خود را در این رشته نشان داد. شگرد وی اجرای فن کنده فتیله پیچ بود و با همین فن آیدین ابراهیم اف را در جریان دیدارهای دوستانه ایران - شوروی در سال 1963 در تهران ضربه فنی کرد. ( ابراهیم اف همان سال در صوفیه قهرمان جهان در وزن 57 کیلو شده بود.) سید عباسی که در آن زمان 19 سال بیشتر نداشت با این پیروزی مشهور شد.

در حد فاصل سالهای 1342 تا 1346 در وزن های 57 و 63 کیلوگرم از چهره های شاخص کشتی کشور بود و درمسابقات قهرمانی کشور چندین بار قهرمان شد. برای نخستین بار در سال 1967 در مسابقه های قهرمانی جهان که در دهلی نو برگزار شد، شرکت نمود و کشتی های خوبی گرفت. از سال 1967 تا 1972 به مدت شش سال عضو ثابت تیم ملی بود ودر وزن 62 و 63 کیلوگرم به مدال های لرزشمندی دست یافت. سید عباسی در بازیهای المپیک 1968 مکزیکوسیتی برنده مدال برنز شد. سال بعد در مسابقات جهانی 1969 ماردل پلاتا توانست یک مدال نقره ارزشمند در وزن 62 کیلو کسب نماید. سال 1970 و در جریان مسابقات جهانی ادمونتون موفق شد در وزن 62 کیلو گرم با اجرای کلکسیونی از فنون کشتی به مدال طلا و مقام قهرمانی جهان دست یابد. سید عباسی در مسابقات جهانی 1971 صوفیه هم در این وزن یک مدال نقره دیگر کسب نمود تا جمع مدال های جهانی خود را به عدد سه برساند. در بازیهای المپیک مونیخ او در مکان پنجم ایستاد. سید عباسی در بازیهای آسیایی 1970 بانکوک با غلبه بر کیو شی آبه از ژاپن و کیم مونگ کی می از کره جنوبی به مدال طلای وزن 62 کیلو گرم رسید. در دهه 1990 با شرکت در مسابقات جهانی پیشکسوتان موفق شد چندین مدال طلای دیگر به کارنامه درخشان خود بیفزاید. آقای فتیله پیچ خیلی زود و در شصت سالگی دار فانی را وداع گفت.

[emertat]

منوچهر برومند(وزنه برداری)

منوچهر برومند در پنجم دی ماه 1313 در شهرستان بابلسر (استان مازنداران) چشم به جهان گشود. ورزش را از سنین نوجوانی آغاز کرد و در دوران دبیرستان در رشته والیبال به فعالیت پرداخت. با وزنه برداری در باشگاه خزر آشنا شد و سپس در تهران در باشگاه فردوسی (با مدیریت ضیایی) خیلی سریع پیشرفت نمود. در سال 1336 (1957) در مسابقات وزنه برداری قهرمانی جهان در تهران، ذخیره رهنوردی در 90 کیلوگرم بود و دوسال بعد عضو ثابت تیم ملی بود که تا سال 1346 این افتخار را داشت. در رقابتهای جهانی 1961 در وین در 90 کیلوگرم قهرمان یک ضرب جهان شد و در مجموع در مکان چهارم قرار گرفت. برومند نخستین وزنه بردار آسیا بود که از مرز 500 کیلوگرم در سه حرکت گذشت، رکوردی که هیچگاه شکسته نشد.

در بازیهای المپیک 1964 توکیو، برومند با ثبت رکورد 465 کیلوگرم رکوردهای ایران و آسیا را فروریخت و در مکان دوازدهم المپیک قرارگرفت و مدال قهرمانی آسیا را بر سینه زد. برومند در حالیکه بسیار قدرتمند بود و چهره شاخص وزنه برداری آسیا در دسته فوق سنگین به شمار می رفت به علت کوته فکری مسئولان وقت ورزش کشور از حضور در المپیک 1968 بازماند تا در کارنامه پر بار خود مدال المپیک را نداشته باشد.

منوچهر برومند در بازیهای آسیایی 1966 بانکوک در دسته سنگین وزن شرکت نمود و با حد نصاب 490 کیلوگرم که 25 کیلوگرم بیش از رکوردش در المپیک توکیو بود، به مدال طلا دست یافت.

پس از پایان دوران قهرمانی، برومند سالها به عنوان مربی، رئیس فدارسیون و ... به وزنه برداری ایران خدمت نمود تا یکی از جاودانه های تاریخ وزنه برداری ایران باشد.

[emertat]

جهانبخت توفیق(کشتی آزاد)

مرحوم توفیق در سال 1310 در شهرستان سراب متولد شد و در دوران کودکی همراه خانواده اش به تهران آمد. تحصیلات ابتدایی را در دبستان رودکی تهران انجام داد. در همین زمان نظر کیومرث ابوالملوکی مربی ورزش دبستان رودکی را به استعداد سرشار خود در ورزش جلب کرد و با تشویق او ره به کشتی آورد. اولین بار در سال 1327 در مسابقه های کشتی تشویقی تهران شرکت کرد و خیلی زود در سال 1329 به عضویت تیم ملی برای حضور در بازیهای المپیک 1952 هلسینکی در آمد. در المپیک هلسینکی او موفق به دریافت مدال برنز وزن 67 کیلوگرم گردید. توفیق در مسابقات جهانی سال 1954 که در توکیو برگزار شد، نخستین مدال طلای تاریخ کشتی ایران از این رقابت ها را به چنگ آورد و بالاتر از اوله آندربرگ (قهرمان المپیک) و گالارادزه، برسکوی نخست جهان ایستاد.

پس از رقابت های جهانی توکیو، جهانبخت به انگلستان رفت و به تحصیل پرداخت و موفق شد مدرک مهندسی مکانیک را از آنجا اخذ نماید. پس از مراجعت به ایران در یک وزن بالاتر (73 کیلوگرم) به عضویت تیم ملی در آمد و در جام جهانی 1958 صوفیه دوم شد. در همین سال در بازیهای آسیایی 1958 توکیو، در دیدار نهایی با کانه کو مساوی کرد ولی به علت وزن بیشتر بر سکوی دوم قرار گرفت. جهانبخت توفیق که در ورزش و تحصیل علم بسیار موفق بود، خیلی زود در سال 1349 بر اثر بیماری در لندن در گذشت. پیکر وی در روز سوم خرداد ماه 1349 از مقابل ورزشگاه شیرودی (امجدیه) تشییع و در گورستان ظهیرالدوله شمیران به خاک سپرده شد.

[emertat]

هنریک تمرز(وزنه برداری)

هنریک تمرز در هفتم خرداد ماه 1314 در ارومیه، در یک خانواده فرهیخته متولد شد.
از 14 سالگی به وزنه برداری روی آورد و پس از چند سال تلاش به مجموع 5/262 کیلوگرم در دسته پروزن دست یافت. به علت اینکه از هفت سالگی ورزش های مختلف را تجربه کده بود، اندامی ورزیده و مناسب داشت که سبب شد خیلی زود و در 21 سالگی به تیم ملی وزنه برداری راه یابد. در این سال او در دسته سبک وزن (5/67 کیلوگرم) به همراه شادروان نامجو در خروس وزن، حسین زرینی در پر وزن، ابراهیم پیروی در میان وزن، جلال منصوری در نیمه سنگین، محمدحسین رهنوردی در میان سنگین و فیروز پژهان در سنگین وزن، در المپیک 1956 ملبورن حضور یافت.

در جریان بازی های ملبورن، تمرز که جوان ترین عضو تیم به حساب می آمد با مجموع 365 کیلوگرم به مقام پنجم المپیک دست یافت. او در جریان این مسابقات موفق به شکست رکورد «تامی کونو» قهرمان المپیک قبل شد.

کارنامه هنریک تمرز به عنوان وزنه بردار

1956(بازی های المپیک ملبورن) : مقام پنجم با حد نصاب 365 کیلوگرم

1957 (مسابقه های قهرمانی جهان - تهران) : نفر پنجم با حد نصاب 360 کیلوگرم (تیم ایران سوم جهان شد)

1957 (مسابقه های قهرمانی آسیا- همزمان با رقابت های جهانی) : مدال نقره با مجموع 360 کیلوگرم

1958 (مسابقه های قهرمانی جهان - استکهلم) : مدال برنز با حد نصاب 5/375 کیلوگرم در سه حرکت پرس، یک ضرب و دو ضرب

1958 (بازی هایی آسیایی توکیو) : برنده مدال برنز با حد نصاب 370 کیلوگرم

1959 (مسابقه های قهرمانی جهان - ورشو) : مقام چهارم با حد نصاب 5/352 کیلوگرم

1960 (بازی های المپیک رم) : ثبت حد نصاب 5/367 کیلوگرم - تمرز در این رقابت ها بیمار بود

1961 (مسابقه های قهرمانی جهان - وین) : مقام پنجم با رکورد 375 کیلوگرم (تیم ایران هفتم شد)

1962 (مسابقه های قهرمانی جهان - بوداپست) : مقام پنجم با حد نصاب 375 کیلوگرم (تیم ایران هفتم شد)

1963 (مسابقه های قهرمانی جهان - استکهلم) : مقام هشتم با حد نصاب 375 کیلوگرم


پنج سال پس از باز نشستگی، تمرز به عنوان سر مربی تیم ملی وزنه برداری به موفقیتی بزرگ دست یافت. شاگردان وی در بازی های المپیک 1968 مکزیکوسیتی به یک مدال طلا (محمد نصیری در خروس وزن) و یک مدال نقره (پرویز جلایر در سبک وزن) دست یافتند.

تمرز به دلیل استعداد درخشان و علاقه به مطالعه و تحقیق از سال 1343 به عنوان مفسر و کارشناس وزنه برداری در کیهان ورزشی قلم می زد که تا زمان وفاتش این همکاری ادامه داشت. همچنین از وی تالیفاتی در مورد رشته وزنه برداری بر جای مانده است. در روز شنبه نوزدهم آبانماه 1375، هنریک تمرز پس از سال ها تلاش برای شکوفایی وزنه برداری ایران در گذشت.

[emertat]

عباس زندی(کشتی آزاد و پهلوانی)

عباس زندی در سال 1310 در محله سنگلج تهران متولد شد. در سن 14 سالگی به باشگاه «ببر» رفت و تحت نظر حاج عبدالحسین فعلی و حسن سعدیان الفبای کشتی را آموخت و سیر پیشرفت را تا کسب طلای جهانی طی کرد. وی در سن 17 سالگی به عضویت تیم ملی کشتی آزاد ایران اعزامی به المپیک 1948 لندن درآمد و سال بعد از آن پهلوان ایران شد. در المپیک لندن او مقام هفتم وزن 73 کیلوگرم را به دست آورد. سه سال بعد در نخستین دوره مسابقه های کشتی آزاد قهرمانی جهان در هلسینکی فنلاند، در وزن 87 کیلوگرم عنوان چهارم را به دست آورد. در بازیهای المپیک 1952 هلسینکی، زندی در وزن 87 کیلوگرم کشتی های بسیار خوبی گرفت و توانست عنوان پنجم را به دست آورد.

دو سال بعد، در مسابقات جهانی 1954 توکیو به مدال طلای جهان دست یافت. پس از این موفقیت، زندی به همراه تختی، توفیق و محمد علی فردین در آذرماه 1333 با دعوت فدراسیون کشتی سوئد به این کشور سفر کرد و در دو مسابقه دوستانه شرکت نمود.زندی برای سومین بار در بازیهای المپیک 1956 ملبورن در وزن 79 کیلوگرم شرکت نمود ودر عین شایستگی رتبه ای بهتر از هفتم به دست نیاورد. دو سال بعد او در بازیهای آسیایی 1958 توکیو موفق شد مدال طلای وزن 87+ کیلوگرم را برگردن آویزد. زندی سه بار پهلوان ایران شد ودر سال 1955 مدال طلای جشنواره بین المللی ورشو ودر سال 1961 مدال طلای ارتشهای جهان را به چنگ آورد. عباس زندی سالها مربی تیم ملی بود ودر المپیکهای 1964 توکیو و 1968 مکزیکو سیتی کشتی گیران ایران را هدایت نمود.

[emertat]

نصرالله دهنوی(وزنه برداری)


نصرالله دهنوی در سال 1329 در شهر مسجد سلیمان به دنیا آمد و تمرینات خود را از سنین نوجوانی در وزنه برداری آغاز کرد. او خیلی زود پله های ترقی را پیمود و در هجده سالگی به عنوان یکی از اعضای تیم ملی وزنه برداری ایران به بازیهای المپیک 1968 اعزام شد. در این بازیها او موفق شد ضمن کسب مقام هفتم دسته 60 کیلوگرم رکوردهای جوانان جهان را جابه جا کند. او در این مسابقه ها 365 کیلوگرم در مجموع حرکات را به نام خود ثبت نمود.

دهنوی در سال 1968 و در جریان مسابقه های جهانی ورشو به مدال طلای پرس دست یافت و سال بعد در رقابت های قهرمانی جهان در تهران ضمن کسب مدال برنز با 136 کیلوگرم رکورد حرکت پرس دسته 67.5 کیلوگرم جهان را به نام خود ثبت نماید. در همین سال وی موفق شد با ثبت رکورد 425 کیلوگرم به مدال طلای بازیهای آسیایی بانگکوک هم دست یابد. دهنوی در سالهای 1971 در مانیل و 1972 در بغداد به دو مدال طلای قهرمانی آسیا هم دست یافت. در سال 1972، او در دومین المپیک زندگیش حضور یافت و با درخشش فراوان با ثبت رکورد 435 کیلوگرم (160+125+150) به مقام پنجم بازیها دست یافت. دو سال بعد در رقابت های قهرمانی جهان با 295 کیلوگرم (165+130) به مدال برنز رسید و در بازیهای آسیایی همین سال که در تهران برگزار شد با حد نصاب 290 کیلوگرم به مدال نقره بازیهای آسیایی دست یافت تا یکی از پرافتخارترین وزنه برداران تاریخ ایران باشد.